السيد محمد تقي المدرسي (مترجم: آرام)
28
تفسير هدايت (فارسى)
دگرگونى حالات و اوضاع است با تدبيرى حكيمانه . چون بردن زمان از شب به روز و از روز به شب به معناى وجود نقص و عيب در طبيعت است ، چه طبيعت ثابت نيست بلكه در حال تغيير و ديگرگونى مىباشد . پس ، از اين نقص پى مىبريم كه پروردگار مقدّر طبيعت ناقص نيست . همچنين هر متحركى محركى دارد كه خود ثابت است . از اين رو ، هر نقصى كه در طبيعت مىبينيم خداوند را تسبيح مىكنيم ؛ زيرا نقص در طبيعت يك حقيقت است . گذشتگان براى اثبات وجود خدا چنين استدلال مىكردند كه عالم متغير است و هر متغيرى حادث مىباشد و هر حادثى احتياج به محدث دارد و محدث همان خداست . اين استدلال در حقيقت يك استدلال درستى است . طبيعت ناتوانتر از اين است كه خود را بيافريند يا تدبير كار خود كند . پس نيازمند آفريدگار مدبّرى است كه هم بيافريندش و هم تدبير كار آن كند . ابراهيم هنگامى كه خورشيد و ماه و ستارگان را ديد چنين استدلال كرد . از آيه مىفهميم كه مواقع نماز به تغييرات طبيعت بستگى دارد نه به ساعتها مانند مثلا ساعت ده ؛ چرا كه ساعت ده يك رخداد در هستى نيست . / 32 اما اوقاتى كه خداوند براى نمازها نهاده است به پديدههاى طبيعى مربوط مىشود كه در جان و روان آدمى بازتاب دارند و براى برخورد با آنها نياز به يك بينش سالم مىباشد . سخن آخر آن كه اين آيات به دليل شمول بر تسبيح و حمد خداوند از فضيلت زيادى برخوردارند . از اين رو در حديث مأثور از امير المؤمنين ( ع ) آمده است كه فرمود : « هر كس هنگام شب سه بار بگويد : « سبحان اللَّه حين تمسون و حين تصبحون و له الحمد في السماوات و الارض و عشيّا و حين تظهرون » هيچ خيرى را در آن شب از دست نمىدهد و هر چه بدى در آن شب باشد از او دفع مىشود . و هر كس آن را هنگام صبح بگويد هيچ خيرى را در آن روز از دست نمىدهد و هر چه شرّى و بدى در آن روز باشد از وى دفع مىگردد .